0:00 / 0:00
IP Derecesi Nedir? Ve Neden Önemlidir?
IP Derecesi, Giriş Koruma Derecesi anlamına gelir. IP derecelendirme sistemi, belirli bir nesne için mekanik muhafazalar ve elektrikli dolaplar tarafından sağlanan izolasyon etkinliğini derecelendirir ve sınıflandırır. IP derecesi, bir ürünün giriş korumasını belirtir. Bir ürünün IP derecesi, ürün düşürüldüğünde veya malzemenin dayanıklılığını zayıflatan çevresel tehlikelere maruz kaldığında düşebilir. Bu çevresel tehlikeler arasında kimyasal sızıntı, aşırı sıcaklıklar, darbe kuvvetleri veya meydana gelebilecek şekil bozulması, çatlama ve yapısal bozulma nedeniyle diğer faktörler yer alır.
Mobil bilgisayar endüstrisi, bir cihazın su, kir, toz, kum ve diğer unsurların “girişi” nedeniyle oluşabilecek hasara karşı ne kadar dirençli olduğunu belirlemek için IP derecelendirme sistemini kullanır. Temelde, bir mobil cihazın IP derecesi, yabancı cisimlerin girişine karşı korunma derecesi hakkında bir fikir verebilir.
Mobil bilgisayarlar genellikle ideal olmayan koşullara maruz kaldıklarında ve bu koşullarda çalıştırıldıklarında, standart ofis alanı dışında toz, nem, aşırı sıcaklıklar veya UV radyasyonuna maruz kalabilirler. Cihazın bu koşullara dayanacak şekilde tasarlanması, hem performansı hem de aşırı çevrelerde hayatta kalması açısından çok önemlidir.
Aşırı koşullar, özellikle yüksek ve düşük sıcaklıklar arasındaki keskin geçiş, ürüne “sızmadan” nemin potansiyel zarar oluşturması için farklı bir yol sağlayabilir. Benzer şekilde, yoğuşmayı ve buna neyin neden olduğunu anlamak, cihazların yoğuşmaya dayanıklılık sınırlarını ve gerekli görevleri yerine getirme yeteneklerini anlamanın anahtarıdır. Bu hususlar, mobil bilgisayarların aşırı koşullara dayanabilmesi için belirli bir koruma seviyesine sahip olması gerektiğini gösterir. Bir mobil bilgisayar üreticisinin cihazı bu koşullarda koruyabilme yeteneği, belirli bir ürünün IP derecesinin belirlenmesine yardımcı olur.
IP Kodu Ne Anlama Geliyor?
IP kodu, Giriş Koruma Kodu ya da Uluslararası Koruma Kodu anlamına gelir. "IP kodu" terimi, genellikle "IP derecesi" terimi ile birbirinin yerine kullanılır. Ayrıca Uluslararası Koruma Derecesi olarak da yorumlanabilir. Tüm bu terimler, cihazın katı yabancı cisimlerin ve sıvıların girişinden kaynaklanan zararlara karşı direncinin ölçümünü belirtmeye yardımcı olur.
IP derecesi nasıl verilir?
Bir IP derecesi, Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından uluslararası standard IEC 60529'da tanımlanan iki haneli bir kod olarak verilir. Uluslararası IP derecelendirme sistemi, IEC 60529, IP harfleri ile başlayıp ardından iki sayı gelen bir adlandırma düzeni kullanır, şu şekilde:
IPXY derecelendirme sistemi: IPXY derecesi ne anlama gelir?
IP derecesi iki sayıdan oluşur ve her sayı korumanın farklı bir yönünü temsil eder.
İlk numara (X), bir ürünün partikül veya toz girişine karşı direncini temsil eder. Daha yüksek bir sayı, katı cisimlere karşı daha güçlü ve daha iyi koruma anlamına gelir.
İkinci sayı (Y), bir ürünün sıvı girişine karşı direncini temsil eder (standart testler damıtılmış su kullanır). Daha yüksek bir sayı, suya karşı daha iyi koruma anlamına gelir.
Toza karşı koruma için en yüksek derecelendirme seviyesi 6'dır. Su koruması için en yüksek derecelendirme seviyesi 8'dir. "IP67" IP derecelendirmesi, toza karşı koruma için seviye 6'yı ve suya karşı koruma için seviye 7'yi temsil eder. IP68'deki 68 numarası, bir cihazın katı parçacıklar ve sıvılara karşı koruma derecesini temsil eder. "6", cihazın toz geçirmez olduğunu belirtirken, "8", cihazın 1 metreden daha derin suya uzun süre zarar görmeden daldırılabileceğini gösterir. Başka bir deyişle, IP68 derecesine sahip bir cihaz hem toza hem de suya karşı son derece dayanıklıdır.
Düşük bir IP derecesi, yabancı nesnelerin veya suyun girişine karşı az ya da hiç koruma sağlamayan bir derecedir. Örneğin, IPX0 derecesi cihazın su girişine karşı koruması olmadığını, IP0X derecesi ise cihazın katı nesnelere karşı koruması olmadığını belirtir. Genel olarak, IP44'ün altındaki herhangi bir IP derecesi, toza ve su girişine karşı sınırlı koruma sunduğu için zayıf olabilir. Ancak, gereken belirli derecelendirme, cihazın veya muhafazanın kullanım amacına ve ortamına bağlı olacaktır.
Özetlemek gerekirse, ilk rakam yabancı cisimlerin girişine karşı koruma seviyesini, ikinci rakam ise nem veya sıvı girişine karşı direnç seviyesini belirtir. IP derecesi, günümüzde giderek daha fazla insanın, su ve tozla temasın yaygın olduğu dış mekan etkinlikleri ve iş yerleri dahil olmak üzere çeşitli ortamlarda bağlı ve verimli kalmak için akıllı telefonlarına ve diğer mobil cihazlarına güvenmesiyle alakalı hâle gelmiştir.
IP için Avrupa standardı EN 60529'dur. Detaylarda biraz farklı olsa da, daha evrensel olan IEC 60529'a büyük ölçüde benzerdir.
IEC 60529 ve EN 60529 arasındaki farklar nelerdir?
IEC 60529 ve EN 60529, elektrikli ekipman için bir muhafazanın sağladığı koruma derecesinin sınıflandırılmasını sağlayan ilişkili standartlardır. IEC 60529, Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından geliştirilen bir uluslararası standarttır; EN 60529 ise Avrupa Birliği üye ülkeleri tarafından benimsenmiş bir Avrupa standardıdır.
EN 60529, esasen IEC 60529 ile aynıdır, ancak Avrupa'ya özgü ek gereklilikler ve değişikliklerle birlikte gelir. Bu değişiklikler çoğunlukla, standardın Avrupa Birliği tarafından benimsenmesi ve Avrupa Tek Pazarı'nın gereklilikleri ile ilgilidir.
İki standart arasındaki başlıca farklardan biri, farklı terminolojilerin kullanılmasıdır. Örneğin, IEC 60529 "Uluslararası Koruma" (IP) kodu terimini kullanırken, EN 60529 "Giriş Koruması" (IP) kodunu kullanır. Ayrıca, EN 60529 ürün uyumluluğu ve AB direktiflerine uygunluk ile ilgili ek rehberlik ve gereklilikler içerir.
Bu farklılıklara rağmen, her iki standart da büyük ölçüde uyumludur ve her iki standart tarafından üretilen IP kodları eşdeğerdir. Çoğu üretici, ürünlerinin hedef pazarına bağlı olarak ya IEC ya da EN standardını kullanmayı tercih eder.
IEC 60529 IP Derecelendirmeleri (Toz ve Su)
| Birinci Rakam | Toz Koruma Seviyesi | İkinci Rakam | Su Koruma Seviyesi |
| 0 | Koruma Yok | 0 | Koruma Yok |
| 1 | 50 mm'den büyük nesnelere karşı koruma; ellere karşı kazara dokunma | 1 | Dikey damlayan suya karşı koruma |
| 2 | 12 mm'den büyük nesnelere karşı koruma; parmaklarla temasına karşı koruma | 2 | Dikeyden 15˚ açıyla sıvı damlalarına karşı koruma |
| 3 | 2,5 mm'den büyük nesnelere karşı koruma; aletler, teller vb. | 3 | Dikeyden 60˚'ye kadar olan açılarla gelen yağmura karşı koruma |
| 4 | 1 mm'den büyük nesnelere karşı koruma; küçük aletler, teller vb. | 4 | Her yönden gelen sıçramalara karşı koruma |
| 5 | Temasa karşı tam koruma; zararlı toz girişine ve birikimine karşı koruma | 5 | Her yönden gelen su jetlerine karşı koruma |
| 6 | Temasla tam koruma; toz girişine karşı koruma | 6 | Güçlü su püskürtmesine karşı koruma |
| - | Yok | 7 | 30 dakika boyunca 1 metre derinlikte suya daldırmaya karşı koruma |
| - | Yok | 8 | 1 metreden fazla su derinliklerinde sürekli daldırmada koruma |
EN 60529 IP Derecelendirmeleri (Katı Nesneler)
| İlk Rakam | Tehlikeli Parçalara Erişim | Katı Yabancı Nesneler |
| 0 | Test gerekmez | Test gerekmez |
| 1 | 50 mm +0,5/-0 mm çapında sap veya korumasız Sert Küre tamamen girmemelidir ve yeterli boşluk sağlanmalıdır. Yerleştirme kuvveti 50 N + %10 | |
| 2 | Eklemsel test parmağı 80 mm uzunluğuna kadar girebilir, ancak yeterli boşluk sağlanmalıdır | 12,5 mm + 2 / - 0 mm çapında sap veya korumasız Sert Küre tamamen girmemelidir. Yerleştirme kuvveti 30 N + %10 |
| 3 | Bavursuz kenarlarla 2,5 mm +0,05 / -0 mm çapında rijit çelik test çubuğu girmemelidir ve yeterli boşluk sağlanmalıdır. Yerleştirme kuvveti 3 N + %10 | |
| 4 | Bavursuz kenarlarla 1 mm +0,05 / -0,00 mm çapında rijit çelik test teli girmemelidir ve yeterli boşluk sağlanmalıdır. Yerleştirme kuvveti 1 N + %10 | |
| 5 | Bavursuz kenarlarla 1 mm +0,05 / -0,00 m çapında rijit çelik test teli girmemelidir ve yeterli boşluk sağlanmalıdır. Yerleştirme kuvveti 1 N u %10 | Tozsuz Korumalı Toz odası, basınç altında olup olmama durumuna göre. Ek: Kategori 1 (Vakumla Çekilen) Kategori 2 |
| 6 | Kenarları çapaksız, 1 mm + 0,5 / -0 mm çapında sert çelik test teli nüfuz etmemeli ve yeterli boşluk sağlanmalıdır. Yerleştirme kuvveti 1 N + %10 | Toz Geçirmez Toz odası, basınç altında olup olmama durumuna göre. Ek: Kategori 1 (Vakumla Çekilen) |
EN 60529 Derecelendirmeleri (Sıvılar)
| İkinci Karakter. Rakam | Test Araçları | Test Süresi |
| 0 | Test gerekmiyor | Yok |
| 1 | Damla Kutusu | 10 dakika |
| 2 | Damla Kutusu 15˚ Eğik, 4 pozisyon | Her pozisyon 2,5 dakika |
| 3 | Dikeyden +60˚ Salınımlı Tüp veya Sprey Nozulu | 10 dakika 1 dk/m2 en az 5 dakika |
| 4 | Dikeyden +180˚ Salınımlı Tüp | 10 dakika 1 dk/m2 en az 5 dakika |
| 5 | Su Jeti Nozulu | 1 dk/m2 en az 3 dakika |
| 6 | Su Jeti Nozulu | 1 min/m2 en az 3 dakika |
| 7 | Daldırma Tankı | 30 dakika |
| 8 | Daldırma Tankı | Üretici ve kullanıcı arasında anlaşma ile |
Bir Mobil Bilgisayar için IP Derecelendirmeleri Ne Anlama Gelir?
Bir mobil bilgisayar kullanıcısı, cihazının kullanılacağı ortam ve koşullara bağlı olarak gerekli IP derecelendirmesini anlamalıdır. Bazı kullanım örnekleri ve muhtemelen gerekli IP derecelerine yönelik örnekler aşağıdaki gibidir:
- Temiz kapalı ofis
- Bir soğutucuya ya da dondurucuya girip çıkılmayacak
- Suya maruz kalma olasılığı düşük
- Cihazda bir IP derecelendirmesine hiç ihtiyaç olmayabilir
Tozlu kapalı ofis
- Kağıt ve kartonla uğraşmaktan dolayı havada toz olabilir
- Bir soğutucuya ya da dondurucuya girip çıkılmayacak
- Suya maruz kalma olasılığı düşük
- IP53 derecesi muhtemelen gereklidir; “5” havada asılı duran toza karşı korurken, “3” bitki sularken ya da içeceğini dökerken rastgele sıçramalara karşı korur
Sürekli olmayan, hafif yağmura kısa süreli maruz kalma
- Bir araç ve bir bina arasında koşarken yağmur serpintisine (sürekli değil) maruz kalabilir
- Herhangi bir açıdan kısaca suya maruz kalabilir
- İstenen su giriş derecesi muhtemelen “4” olur. IP54 derecelendirmeleri bu uygulamalar için genelde iyidir
Not: Su geçirmezlik koruma numaraları “5” veya daha yükseğe çıktıkça, toz koruma numarası neredeyse otomatik olarak en yüksek değer olan “6”ya çıkmalıdır.
Sürekli Olmayan, Sürükleyici Yağmura Kısa Süreli Maruz Kalma
- Bir araç ve bir bina arasında koşarken sürükleyici yağmura (sürekli değil) maruz kalabilir
- Herhangi bir açıdan kısaca suya maruz kalabilir
- İstenen su giriş derecesi muhtemelen “5” olur. IPX5 derecelendirmeleri bu uygulamalar için genelde iyidir
Devamlı Yağan Yağmura Sürekli Maruz Kalma
- Devamlı yağan yağmura sürekli maruz kalabilir
- Suya herhangi bir açıdan maruz kalabilir
- İstenen su giriş derecesi muhtemelen “6” olacaktır. IPX6 dereceleri genelde bu uygulamalar için iyidir
Suya Kısa Süreli Daldırma
- Bir su birikintisine düşebilir ve tamamen daldırılabilir, ancak DEVAMLI YAĞAN yağmura sürekli maruz kalmaz
- İstenen su giriş derecesi muhtemelen “7” olacaktır. IPX7 dereceleri genelde bu uygulamalar için iyidir
Not: “7” derecesi kısa süreli daldırmaya karşı dayanıklılığı gösterir, ancak sürekli yağan yağmurun etkisine karşı koruma sağlamaz.
Soğutucuya veya Dondurucuya Taşındı
- Bir soğutucuya veya dondurucuya girip çıkacak
- Herhangi bir IP derecelendirmesi, içeride nem birikmesine karşı koruma sağlamaz. Sadece hermetik olarak kapatılmış cihazlar, sıcaklıklar arasında döngü yapıldığında zamanla nemin sızmasını önler. Plastiklerin doğası gereği plastikten yapılmış cihazlar hermetik olarak kapatılamaz.
- Soğutulmuş bir alana girip çıkarken iç kondensasyonu önlemek için, cihazın içinde ya havayı kurutacak bir mekanizmaya (kurutucu) sahip olması ya da iç havayı çiğlenme noktasının üzerinde tutacak bir ısıtıcıya sahip olması gerekir.
Ofis alanı dışında mobil bilgisayarlar kullanılırken dikkat edilmesi gerekenlere ve IP Sınıflandırmaları konusuna daha ayrıntılı bir kılavuz oluşturduk.
